Azores. S’incantèsimu de noi zàteras in s’Ocèanu

Is Azores funt is fillas de sa congiuntura perfeta intra de is elementus: àcua, fogu, terra e àiri.

Azores, noi zàteras in s'Ocèanu

Su sensu de smarrimentu dd’intendis giai a ddas castiai in sa cartina geogràfica. S’arcipèlagu de is Azores. Noi ìsulas, noi puntixeddus in mesu a s’Ocèanu Atlànticu. Azores unu pagu finibus terrae, unu pagu s’incantèsimu de noi zàteras in mesu a su mari. Candu ddoi lompis s’intendimentu de s’ìsula e s’isulamentu s’ammànniant, mancai s’ograda tua siat cussa privilegiada de chi benit de s’ìsula de Sardigna.

Is Azores funt unu locus amenus literàriu, unu logu prenu de maja innui is frècias de s’arrelògiu parit chi si funt firmadas e in su matessi tempus unu logu fatali innui o ddoi nascis o ddoi acabbas sighendi su filu de sa traditzioni de is balenieris e de is statzionis ràdiu navalis de comunicatzioni. Inguni innui s’Europa e s’Amèrica s’imprassant. Inguni innui is placas tetònicas donant vida a ìsulas e terras chi parint bessius de una pellìcula fantasy. Innui sa fortza de sa natura est atzuda in dònnia espressioni sua, e sa volontadi de s’òmini de conchistai e domai dònnia oru de terra, ammajat e impensamentat.

Is ortènsias funt unu denominadori comunu. Màncias sena de acabbu de custus froris ispantosus, colori de celu e asullu forti, ti faint cumpangia in sa bia, in su cùcuru de is vulcanus, a ingìriu de is calderas. S’ocèanu est unu motu inchietu, a bortas incuietanti chi s’ammesturat cun s’asullu de s’orizonti e de su celu. Semus acostumaus beni a su Mediterràneu. E is lagus puru, de orìgini vulcànica, no est chi fatzant ecetzioni: birdis o asullus, fungudus… no est sèmpiri fàtzili a ddoi lompi. A s’acabussai casi in su birdi ispissu de is camineras, fintzas a lompi a is spèndulas, est comenti a fai una passillada de s’ànima aìnturu de s’orìgini de totu is cosas. Unu biaxi ancestrali. Is Azores difatis funt is fillas de sa congiuntura perfeta intra de is elementus: àcua, fogu, terra e àiri.

A camminai a pitzus de sa schina de dexi vulcanus, comenti chi siat unu cammellu, nd’est sa reprova. Aici etotu su lompi a unu faru assolau in unu lentzolu de terra pruinosa e niedda, nàscia a pustis de un’erutzioni de 60 annus fait, innui di podint ascurtai is contus de chi po un’annu at bidu e intèndiu sa terra sua spudendi lava e perdas ardentis, unu vantàgiu ùnicu chi perou a nci pensai fait benni strioris.

Sa terra, s’àiri, su birdi, s’àcua su fogu, is calderas, totu est malasorti e bonasorti po chi istat in is Azores. Ma est puru chistioni de essi abistus…in medio stat virtus.

S’àcua est frida meda o buddendi…ma chi dda ammesturas ndi bessit un’àcua termali e profetosa, una mitza de gosu. Me is calderas ddoi coint sa cosa de papai puru. Funt medas is locandas chi coxinant is cocidos, petza e birduras cotas in su callenti de is calderas. In dònnia logu, acanta de is camineras e de is spèndulas ddoi funt is miraduros e merenderos, logus po podi mirai sa bellesa de sa bista ma puru po arrustiri, si pasiai e si sciacuai.

In is Azores funt maistrus capassus po arreciri sa genti, in acordu e respetu intra de s’òmini e de sa naturalesa, in s’unioni spantosa de is elementus. A is maniresis chi sbarcant in is ìsulas, ddus acollint molus e pontilis prenus de arti e coloris, logus de scialu de identidadi e de scàmbiu po chi andat e chi benit.

E puru sa fidi religiosa est unu scialu: ornamentus luxentis, carraxeris e vistosus cuncordant is crèsias de dònnia bidda. E mùsica, luxis, festonis, froris e banchitus cun cosa de papai ddoi funt in totu is bias. Comente in totu su mundu innui puru sacru e profanu s’ammesturant sèmpiri e beni. Foras de is domus puru s’agatant imàginis sacras. Sìmbolus de s’istòria passada e arrastus de un’eredidadi coloniali de importu. Ma forsis no bastat: in is Azores, in custus noi granus de arrosàriu chi si sighint in un’àndala de paisàgius de sa cuntierra intra de òmini e naturalesa, a crei in carchi cosa de prus mannu e artu podit serbiri a fai campai serenus custa terra e is chi ddoi bivint. Obrigada.

de Claudia Mameli