Srd. Unu domìniu de prima sardu po is servìtzius Internet

De una pariga de mesis fait a ponni sa firma a una petitzioni po pregontai a ICANN chi fetzat su domìniu .srd po sa Sardìnnia

srd domìniu de prima

Me is ùrtimus 10 annus (e forsis de prus puru) sa chistioni de tenni unu domìniu de prima sardu po is servìtzius Internet (srd), est bessida a pillu bortas meda, ma in su mentris chi unus cantu àterus logus de Europa ddu coberànt (Catalònnia .cat, Bretànnia .bzh, Còrsica .corsica o Frìsia .frl, sceti po nd’arremonai calincunu) amostendi a su mundu chi fiant “comunidadis de interessus” casi ca tenint diversidadis culturalis, linguìsticas, geogràficas o econòmicas, sa Sardìnnia ancora no nci dd’at fata.

Imoi ca nosi tocat a curri po ndi ddus torrai a cassai, tocat a ghetai unu primu passu e duncas de una pariga de mesis fait a ponni sa firma a una petitzioni po pregontai a ICANN (s’autoridadi chi manixat is nòminis de domìniu de prima) chi fetzat su domìniu .srd po sa Sardìnnia:

.srd #puntuSRD : un dominio per la Sardegna – unu domìniu po sa Sardìnnia – a domain for Sardinia

Ita est unu domìniu de prima?

Candu seis scartafolliendi me in Internet, scrieis cosas che www.sito.com . Alloddu, sa parti abì acabat cun su puntu e tres lìteras (ma nci nd’at puru cun duas o cun prus de tres) e duncas .com, est su domìniu de prima.

Po ita unu domìniu cosa nosta?

Mancu nau si bolit ca su .srd iat a fai profetu a sa lìngua sarda comenti at fatu profetu a totus is àteras minorias linguìsticas chi tenint unu domìniu insoru. Ma sigomenti ca sardus interessaus a su sardu nci nd’at pagus, forsis est mellus a lassai custa chistioni “de nìciu” e a chistionai de dinai. Po ita? Po is atividadis nostas in s’arretza iaus a podi sighiri portendi su .it o su .com o su .biz comenti eus fatu fintzas a oi. Ma pensendi-nci, si a abarrai amuntonaus a pari cun is àterus fessat sa mellus cosa, po ita est chi no si intendit àtera cosa che fueddus che “made in Italy” o DOC o DOCG o DOP? No at a essi ca su amostai de essi diferentis o de tenni cositeddas chi no fait a stroci, fatzat profetu a is afàrius? S’idei est sceti sa de fai giogai sa Sardìnnia me in sa Serie A de Internet. Nudda de prus, nudda de mancu.

Po ita tocat a ponni sa firma?

A ICANN de firmas, po nai sa beridadi, no ndi ddi serbit, ca is arrègulas chi ant postu po chini bolit pregontai a ddi fai unu domìniu de prima nou, de boddiri firmas no ndi fueddant. Ma sa petitzioni, comenti consillat totu su chi est acuntèssiu a .cat e .bzh, agiudat a su mancu po tres cosas:

  • a fai publicidadi e a afortiai su cunsensu po su .srd;
  • a amostai a is polìticus ca sa genti est interessada a sa chistioni;
  • a amostai a ICANN ca una comunidadi de interessus a palas de su .srd s’agatat a beru.

Cantu firmas serbint?

A pensai cali nùmeru potzat amostai ca a palas de su .srd s’agatat a beru una comunidadi de interessus, est traballosu. E duncas, forsis sa mellus cosa est a sighiri a chini at giai fatu totu. In Bretànnia, po ndi nai una, ant bodditu 10.000 firmas in 3 mesis po su .bzh e mancai innoi is cosas no siant lestras aici, ma prus pagu meda, fait a sperai de ddu coberai a su pròpiu cussu tanti de firmas, mancai trighendi de prus. Duncas circaus de boddiri 10.000 firmas.

Po ita .srd e no .sar o .sard o . sardegna?

Sa Sardìnnia no est unu stadu, duncas no podit pregontai de ddi fai unu ccTLD (country code top-level domain, unu domìniu a duas lìteras, che su .it o .fr) e tocat a marolla chi s’acuntentit de unu gTDL (generic top-level domain, unu domìniu de prima cun 3 lìteras o prus, che su .cat), una arratza de domìniu chi ICANN de una pariga de annus cuncordat po is comunidadis chi tèngiant interessus culturalis, geogràficus o econòmicus crarus. E insandus fait a pensai chi potzat essi profetosu a chistionai de lìngua e de cultura in pari cun sa geografia e cun s’economia. E duncas, sigomenti ca .srd est su còdixi oficiali a tres lìteras de sa lìngua sarda (ISO 639-2 e ISO 639-3) a sceberai no est traballosu. Sa pròpiu cosa chi iant fatu is catalanus cun su .cat. No tocat nimancu a si ndi scaresci ca ICANN est capassu chi abetit a su Guvernu Italianu a ddis nai ca a fai su .srd andat beni (mancai cun sa lìtera de unu ministru), duncas tocat a fai a manera chi no parrat chistioni polìtica e no nc’at mellus cosa de sa cultura.

A ponni una firma bastat?

Sa petitzioni est sceti a ghetai su primu passu, duncas gei tocat a firmai, ma serbit puru a fueddai de su domìniu .srd po fai connosci a totus sa chistioni e po boddiri àteras firmas, mancai ghetendi sa grida me in Internet (prus che totu portendi su hashtag #puntuSRD). Po fai a manera chi ICANN nci cretat a beru ca seus una comunidadi de interessus e ca nosi spetat unu domìniu cosa nosta, serbit, primu cosa, chi nci cretaus nosu e totu. Tocat a nci crei.

de Andrea Maccis