Santu ‘Èngiu, sa Mustra de su tzaferanu

In Santu ‘Èngiu custu acabu de chida b’at a èssere sa de bintighimbe Mustra de su tzaferanu.

su tzaferanu de Santu ‘Èngiu

Su 13 de onniasantu si sunt abertas is ghennas de sa de bintighimbe Mustra regionale de su tzaferanu, s’oru ruju de Santu ‘Èngiu, orgòlliu mannu pro sa bidda oramai famadu in totu su mundu. Su tzaferanu est una pranta antiga meda chi si pensat originària de s’Àsia Minore ma giai connota in s’antigòriu puru in is Ìndias e in sa Tzina. Su prus documentu antigu chi remonat su tzaferanu est unu papiru egitzianu de su sèculu Bìndighi in antis de Cristu. Is primas figuras pintadas, cun su frore chi paret una campanedda e is tres enas filamentosas de colore ruju, s’agatant in su Palàtziu de Cnosso in Creta. Depimus torrare gràtzias a is àrabos chi su tzaferanu nd’est lòmpidu in Europa, e pro èssere prus pretzisos in Ispània, in su sèculu Oto a pustis de Cristu. A cantu paret sunt istados is mòngios de s’òrdine de Santu Basìliu, chi beniant dae Oriente, a nd’àere batidu sa coltivatzione in sa bidda de Santu‘Èngiu, in ue aiant fraigadu su Guventu de Santa Luxia in su sèculu Noe a pustis de Cristu. In su sèculu Sèighi sa coltivatzione e su cummèrtziu de su tzaferanu aiant tentu un’ isvilupu mannu e fiant de profetu pro sa crèschida econòmica de sa bidda. Sa traballadura de su tzaferanu est abarrada sa matessi, su colore e s’aroma sunt is pròpios. Is frores tocant boddidos a manu a mangianu chitzo. Su tempus de sa froridura, chi inghitzat in s’ùrtima chida de su mese de ledàmine sighit a su mancu pro binti dies. Su tzaferanu de Santu ‘Èngiu est diferente meda de totu s’àteru chi benit coltivadu in Itàlia: su frore est prus nòdidu e s’ispètzia est prus aromàtica.

Su tzaferanu prodùsidu in Santu ‘Èngiu si podet iscrìere in su registru de denominatzione de orìgine proteta, a suta de su nùmene “Zafferano di Sardegna”. Custu reconnoschimentu est lòmpidu in su 2009 cun su Regulamentu Europeu Ce98/2009. Est su de tres tzaferanu in Itàlia chi si podet bantare de tènnere su marcu DOP.

In Itàlia, ogni annu, a su mancu 45 ètaros (1 ètaru sunt duos moes e una cuarra) de terra sunt prantados a tzaferanu. De custos 45 ètaros, giai 35 s’agatant in Sardigna. Chi cunsideramus chi, de is 35 ètaros impreados pro custa coltivatzione, 20 de custos sunt sceti in Santu ‘Èngiu, cumprendimus totu s’importàntzia chi tenet sa bidda in su panorama de sa produtzione de custa ispètzia. Ocannu puru pro sa mustra s’amministratzione comunale at aparitzadu un’addòbiu pùblicu a pitzu de sa valorizatzione de s’ispètzia. In is dies de sa mustra s’at a pòdere visitare is campos de tzaferanu e bìdere sa limpiadura de su frore. B’ant a èssere bancarellas de produtos tìpicos, atividades, animatzione e mùsica a incuru de is sòtzios culturales de sa bidda. In prus tastaduras e menù ispetziales in is ristorantes locales. Totu pro festare galu su tzaferanu e sa traditzione sua.

de Manuela Ennas